Άρης Σπηλιωτόπουλος: Ο δογματικός εξορκισμός για εθνικοποιήσεις από κυβέρνηση ΝΔ είναι τουλάχιστον περίεργος | piperata.gr Skip to main content
Άρης-Σπηλιωτόπουλος

Άρης Σπηλιωτόπουλος: Ο δογματικός εξορκισμός για εθνικοποιήσεις από κυβέρνηση ΝΔ είναι τουλάχιστον περίεργος

Η οικονομική κρίση που άφησε πίσω του το lockdown, άνοιξε μια νέα συζήτηση γύρω από την ανάγκη εθνικοποιήσεων ή αλλιώς κρατικοποιήσεων ως ενδεδειγμένη λύση αντιμετώπισής της.

 

Γράφει ο Άρης Σπηλιωτόπουλος*

Ορισμένοι επιχαίρουν γιατί σε αυτήν βλέπουν την ιδεολογική τους δικαίωση ως φυσική συνέπεια της έμμεσης ομολογίας της χρεωκοπίας του άναρχου καπιταλισμού ή ακόμα και γιατί σε αυτήν αναγνωρίζουν ότι η αλαζονική τοποθέτηση του Φράνσις Φουκουγιάμα περί τέλους της Ιστορίας οδηγείται πια στο επιστημονικό περιθώριο.


Άλλοι εξορκίζουν αυτή τη συζήτηση ως ύβρη, αφού παραμένουν στην ιδεολογική αδιαλλαξία της ανόθευτης και ελεύθερης ρύθμισης που η αγορά, μόνη της, μπορεί να αποφέρει.


Συνεπείς στην ιδεολογία αυτή μάχονται τον κρατισμό σε κάθε του έκφανση με τέτοιο τρόπο που αφήνουν τον εαυτό τους απόλυτα εκτεθειμένο σε μορφές προσχώρησης σε νεοφιλελεύθερες απόψεις και πρακτικές.

Εξορκίζουν λοιπόν κάθε συζήτηση περί εθνικοποιήσεων.


Όμως, σε περιόδους κρίσης το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι η άγνοια της ιστορίας και ακόμη χειρότερο η άγνοια της ιστορικής συνειδητότητας και φυσικά ο παραμορφωτικός δογματισμός στο όνομα μιας δήθεν ιδεολογικής καθαρότητας.


Οι ΗΠΑ, ως μητρόπολη του ιδεολογικού μοντέλου του καπιταλισμού και της ελεύθερης αγοράς, μετά το 2001 και την κατάρρευση των δίδυμων πύργων, υιοθέτησε τη συνταγή των εθνικοποιήσεων σε νευραλγικούς τομείς, στρατηγικής σημασίας για την οικονομία τους.
Η κρίση οδήγησε σε επαναπροσδιορισμό της δοσολογίας οικονομικής πολιτικής για την επιβίωση του αμερικανικού ονείρου.


Αλλά και εδώ, η πρόσφατη ιστορία διδάσκει ότι μετά την οικονομική κρίση, αποτέλεσμα της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 κα του 1979, οι κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή προχώρησαν σε τέτοιο εύρος και έκταση εφαρμογής των εθνικοποιήσεων, ώστε να κατηγορηθεί τότε ο ίδιος για σοσιαλμανία!


Η ύφεση μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, τα ερείπια της κρατικής μηχανής, η ανάγκη για πιο δίκαιη αναδιανομή εισοδήματος, οι διεθνείς πιέσεις για την χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας λόγω της πετρελαϊκής κρίσης, η ανάγκη ενίσχυσης της κατανάλωση και ο πληθωρισμός οδήγησαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή σε μια γενναία εφαρμογή εθνικοποιήσεων στον τραπεζικό τομέα με την Εμπορική πρώην Ομίλου Ανδρεάδη, στις αερομεταφορές με την ΟΑ του Ωνάση, στα ναυπηγεία, στη πολεμική βιομηχανία, στα μεταλλεύματα, στα λιπάσματα, στα τρόφιμα, στη ζάχαρη κοκ.

Πάνω από 100, στρατηγικής σημασίας, εθνικοποιήσεις μετρούν στο ενεργητικό της ΝΔ εκείνης της εποχής

Γιατί; Ήταν η ΝΔ ένα σοσιαλιστικό κόμμα η έστω ένα κόμμα μίμησης του σκανδιναβικού μοντέλου σοσιαλδημοκρατικής ανάπτυξης;
Έπασχε από ιδεολογικό vertigo;

Είχε το σύνδρομο της μνησίκακης ανταπόδοσης του ιδρυτή της, όπως τον κατηγορούν οι πολέμιοι του;

Τίποτα από όλα αυτά ή όλα αυτά μαζί;


Ή ίσως γνώριζε καλύτερα από πολλούς άλλους ότι η πολιτική ως τέχνη του εφικτού δεν ακυρώνεται από κοντόφθαλμους δογματισμούς, ιδιαιτέρα σε περιόδους κρίσεων.


Σε κάθε περίπτωση, έδειξε σημαντική ιστορική συνειδητότητα στο προφανές:

Ο φιλελευθερισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον κοινωνικό του χαρακτήρα.
Είναι αδιαχώριστες και ομοούσιες έννοιες. Αδύνατον να συνυπάρξει η μια έννοια χωρίς την άλλη.

 

Και φυσικά η ρύθμιση της αγοράς, η παρέμβαση της Πολιτείας για δίκαιη αναδιανομή είναι απόλυτη συνέχεια της διεύρυνσης των ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων του ατόμου με σκοπό την ευτυχία με την ολοκληρωμένη ιδιωτικότητα και προσωπικότητά του.


Συνεπώς, οι παραπάνω στόχοι δεν είναι διαφορετικοί από τους σοσιαλιστικούς.


Ακόμα και ο Κέινς, όσο κι αν θεωρείται ως πατέρας του σοσιαλφιλελευθερισμού, αμφισβητήθηκε από τους νεοφιλελεύθερους και παραμένει επίκαιρος όσο ποτέ άλλοτε.

 

Ασφαλώς, λοιπόν, ο λιμπεραλισμός έχει συγγένειες με τους σοσιαλιστές. Και ασφαλώς, καμία σχέση δεν έχει με τους νεοφιλελεύθερους που με την τυφλή πίστη τους στον άναρχο καπιταλισμό, κακοποίησαν την έννοια του φιλελευθερισμού.


Οι λιμπεραλιστές και οι ελευθεριστές είναι δημοκράτες, προοδευτικοί, κοινωνιστές και συνεπώς αντιδογματικοί.
Ο κοινωνικός λιμπεραλισμός είναι αυτός που οδήγησε στη σοσιαλμανία τις κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης.


Ο δογματικός εξορκισμός, λοιπόν, κάθε συζήτησης για εθνικοποιήσεις από μια κυβέρνηση ΝΔ, είναι τουλάχιστον περίεργος.

 

Αν πρόκειται για άγνοια της ιστορικής συνειδητότητας, έλλειμμα ιδεολογικής αυτογνωσίας, άγνοια της παρακαταθήκης του ιδρυτή της, άγνοια της κρισιμότητας της στιγμής ή όλα αυτά μαζί, δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει.

 

Σίγουρα, όμως, αν πρόκειται για δογματική προσήλωση σε νεοφιλελεύθερες πρακτικές, τότε μιλούμε για ιδεολογική αλλοίωση που σύντομα θα την αποκόψουν από τη νέα κανονικότητα, όπως αυτή διαμορφώνεται με την επιστροφή μας μετά το πρώτο κύμα τη πανδημίας.


Δεν ξέρω αν η ΑGEAN θα είναι η νέα αφορμή ή κάποιος άλλος νευραλγικός τομέας της οικονομίας, στα σίγουρα όμως η συζήτηση θα συνεχιστεί με αμείωτο ενδιαφέρον και σίγουρα θα προκαλέσει ιδεολογικές και πολιτικές αναταράξεις διακρίνοντας για μια ακόμη φορά τους δογματικούς από τους ελευθεριστές, τους προοδευτικούς από τους συντηρητικούς, τους εκσυγχρονιστές από τους ακραίους, τους ευρυμαθείς από τους νεόκοπους λαϊκιστές που ενδημούν σε κάθε κόμμα του απαρχαιωμένου οριζόντιου διαχωρισμού των κόμματων.

Η εποχή επιτάσσει σε πιο ειλικρινή και τολμηρή προσέγγιση της μετα-δημοκρατίας.

 

*Ο Άρης Σπηλιωτόπουλος είναι πολιτικός επιστήμονας, σύμβουλος επικοινωνίας και στρατηγικής, πρώην υπουργός και αρθρογράφος του PIPERATA.GR

 

 



Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.

WebTV